• ALTIN (TL/GR)
    473,41
    % -0,07
  • ÇEYREK ALTIN
    770,90
    % 0,61
  • AMERIKAN DOLARI
    7,5583
    % 0,00
  • € EURO
    8,9502
    % -0,18
  • £ POUND
    9,8207
    % 0,16
  • ¥ YUAN
    1,1171
    % -0,31
  • РУБ RUBLE
    0,1001
    % 0,23
  • BIST 100
    1.111,96
    % 0,12

V Şeklinde toparlanmayı unutun …

V Şeklinde toparlanmayı unutun …
blank

Koronavirüsün ekonomilerde yarattığı çöküntüyü aşmak, hükümetlerin umduğundan çok daha zor olacak. Başından beri koronavirüs krizinin garip bir durgunluğa yol açtığı…

V Şeklinde toparlanmayı unutun …

Koronavirüsün ekonomilerde yarattığı çöküntüyü aşmak, hükümetlerin umduğundan çok daha zor olacak.

Başından beri koronavirüs krizinin garip bir durgunluğa yol açtığı belliydi. Hatta bazı iktisatçılar “durgunluğun” yanlış kelime olduğunu düşünüyorlardı. Onlara göre ekonomilerde yaşanacak daralma kısa ve şiddetli olacaktı ve ekonominin arz tarafı ile sınırlı kalacaktı. Birkaç ay içinde ve kalıcı hasarlar yaratmadan önce, hükümetler kısıtlamaları kaldırabilir ve ekonomiler tekrar açılabilecekti. Üretim hızla geri dönecekti. Şoktan dönüş yolu V şeklinde olacaktı – U şeklinde değil, L şeklinde hiç değil.

Bu artık akla yatkın değil. Bazı ülkeler kısıtlamaları hafifletmeye ve bazı sektörlerin yeniden başlamasına izin vermeye başladı. Diğer ülkeler de benzer açılmalara izin vermeye hazırlanıyor. Ama dikkatli hareket ediyorlar. Çok sıkı önlemlerin bile yeni enfeksiyonları ancak durdurduğunu, yok etmediğini keşfettiler. Çok gevşetilirse, belki birincisinden daha kötü yeni dalgalar olabilir ve yasakları tekrar yerine koymak gerekebilir. Sağlık danışmanları hükümetlere, bir aşı bulunana ve yaygın bir şekilde uygulanana kadar süresiz olarak bazı kısıtlamalara ihtiyaç duyulabileceği uyarısında bulunuyorlar.

Sorun sadece kısıtlamaların devam etmesi değil, insanların süregelen belirsizliğe adapte olmaları. İşletmeler normal operasyonları yeniden başlatma konusunda endişeli ve tüketiciler Covid-19’un gerçekleşmemiş gibi harcamalarına hızla geri dönmeyecekler. İnsanlar ya hastalıktan ya da bastırmak için yapılması gerekenden korktukları sürece, yönlendirilmeye gerek duymadan farklı davranıyorlar. Örneğin, Berlin beş haftalık bir kapanıştan sonra dükkanlarını yeniden açtı ancak işler patlamıyor.

V-şekilli toparlanmaya olan inanç bitmiş görünüyor, ancak hâlâ yürürlükte olan ekonomi politikalarının temelini oluşturuyor. Fikir, boğucu geçici kısıtlamaları büyük,  geçici mali ve parasal destekle birleştirmekti. Arz depresyondayken talebi artırmak enflasyonu riske atmaz, çünkü kriz yakında biter ve arz geri döner. Aynı nedenden ötürü, agresif mali açılımın çok fazla borç yaratacağından endişe etmeye gerek yoktu.

Çöküş ilerledikçe, bu korkular yeniden ortaya çıkacak. Özellikle Avrupa’da kabul edilen sorun, çok fazla değil, çok az makroekonomik politika desteği olması. ABD’de bile, muazzam parasal ve mali genişlemeye rağmen, şokun ilk etkisi deflasyonist oldu ki bu da zaten talep şokunun arz şokundan bile daha büyük olduğunu düşündürüyor. Ancak bu, yavaşlama devam ederse değişebilir. Agresif mali genişlemenin her ay, çeyrek dönem sonra sürdürülmesi gerektiğinde finansal piyasalar isyan edebilir. Yeni ekonomik ve finansal kırılmalar olacak. Her şey ne kadar uzun olursa, arz ve talep şoklarının birbirini büyütme olasılığı o kadar artar.

Peki cevap nedir o zaman? Sadece tüm kısıtlamaları kaldırmak kesinlikle geri tepecektir. Bu, neredeyse kesinlikle yeni ve daha büyük enfeksiyon dalgalarına, birçok ek ölüme, yükselen krize ve ekonomiyi kısmak için yeni önlemlere neden olacaktır.

Mantıklı olan, etkilere dikkat ederek ölçülü ve kademeli bir gevşeme.

V-şekilli toparlanma teorisinin bir dayanağı, eşit derecede ani bir politika seçimine ekonomik tepki olması. Hükümet hastalığı yenmek için yeterince çaba sarf ediyor, bu durumda ekonomi geri dönüyor ya da dönmüyor. Ancak mesele, hızla bitmeyen bir halk sağlığı krizinin nasıl yönetileceği. Kısa veya orta vadede normal yaşam sürdürülemezse – ve uzun süreli bir daralma insanların yaşamlarında ciddi hasara neden olacaksa – yeni enfeksiyonların oranını kontrol etmekle ve ekonominin toparlanmasını sağlamak arasında bir denge kurulmalı.

Bu değiş tokuş nasıl yönetilir? Şu anda söyleyecek yeterli kanıt yok. Ancak sosyal medya kabileleri “hayat önce” ve “insanları özgür bırak” ardında sıkışırken şunu hatırlayın: Farklı hükümetlerin (ve hükümet düzeylerinin) farklı yaklaşımlarla denemeler yapması yararlıdır – çünkü bilgi gerekli.

Bazı ülkeler enfeksiyonların artmasına neden olmadan bulaşma oranını kısıtlamalarını rahatlatacak kadar azalttı mı? Ekonomik kısıtlamalara göre bulaşmayı en çok hangi kısıtlamalar azalttı? Ve garip bir şekilde ihmal edilen bir soru, doğru kısıtlamanın derecesi yerel koşullara ne kadar bağlı? Örneğin, New York City gibi yoğun bir yerdeki kısıtlamaların, insanların bu kadar bir araya gelmediği banliyöler ve kırsal alanlardan çok daha yoğun olmayan şehirlerden daha katı olması gerektiği açık – ama ne kadar katı?

Bir aşı veya doğal yollarla virüs yok olmadığı sürece, bu kriz yakın zamanda sona ermeyecek. Daha akıllıca yönetmek için, şimdi bile ne kadar az şey bilindiğini bilmek önemli. Daha iyi bir politika izlemenin tek yolu izlemek ve öğrenmek.

Bloomberg Opinion