• ALTIN (TL/GR)
    468,13
    % -0,27
  • ÇEYREK ALTIN
    761,80
    % -0,31
  • AMERIKAN DOLARI
    7,6499
    % 0,21
  • € EURO
    8,9868
    % 0,04
  • £ POUND
    9,7841
    % -0,01
  • ¥ YUAN
    1,1265
    % 0,51
  • РУБ RUBLE
    0,1003
    % 0,22
  • BIST 100
    1.087,03
    % -2,24

TÜRKONFED Başkanı Turan açıkladı: 3.5 milyon KOBİ zorda

TÜRKONFED Başkanı Turan açıkladı: 3.5 milyon KOBİ zorda
blank

TÜRKONFED Idare Şurası Yöneticisi Orhan Turan: Korona nedeniyle büyük işletmelerin yüzde 11’i, mikro ve küçük ölçekli işletmelerimizin yüzde 36’sı faaliyetlerini durdurma kararı aldı.

TÜRKONFED Başkanı Turan açıkladı: 3.5 milyon KOBİ zorda

Türk Teşebbüs ve İş Yerküresi Konfederasyonu (TÜRKONFED) Idare Şurası Yöneticisi Orhan Turan, şirketlerin yüzde 34’ünün koronavirüs bunalımına, iş sürekliliği ile acil durum aksiyon planı olmadan yakalandığını söyledi.

“Her açıdan sıkıntı bir periyot bizi bekliyor. Salgının hem insan sıhhati hem de ekonomik olarak tesirlerini çok şiddetli yaşıyoruz, yaşayacağız” diyen Turan, üyelerinden bankaların şahsa has farklı yaklaşımlar geliştirdiğini, finansmana erişimi güçleştirdiğini velev imkansız hale getirdiğine dair şikayetler aldıklarını söz etti. Öngörü yapmanın güç olduğu puslu bir devirde olunduğuna dikkat çeken Turan, “2020’de negatif büyüme bekliyoruz. İşsizlik de yüzde 20’lere çıkabilir” diye konuştu. Çevre, ruhsal ve toplumsal travmaların yaşanmasının önüne geçmek için kamu, şahsi kesim ve iş örgütlerinin daha çokça sorumluluk alması gerektiğini vurgulayan TÜRKONFED Yöneticisi Orhan Turan ile koronanın iktisada tesirlerini konuştuk.

YÜZDE 36'SI DURDU

– TÜRKONFED olarak sıradan periyotlarda bile daima “önce küçüğü düşün” vurgunuz vardı. Şu anda küçük işletmeler ve KOBİ'ler ne durumda, ne tıp meselelerle boğuşuyorlar?

TÜRKONFED olarak 2011 yılından bugüne “Önce Küçüğü Düşün!” diyoruz. Zira ekonomimizin lokomotifi olan KOBİ’lerimizin tedarik zincirinden düşmesinin, domino tesiri yapacağını çok yeterli biliyoruz. Iktisadın yüzde 99’ini oluşturan, yaklaşık 3,5 milyon KOBİ’mizin, ekonomik bunalım önünde kırılgan bir yapıya sahip olmaları nedeniyle, finansmana erişimden ödeme ve tahsilat dertlerine kadar pek çok badire ile karşı zıdda kaldığını söylüyoruz.

KOBİ’lerin hayatta kalmasını sağlamamız gereken fevkalâde bir periyottan geçiyoruz, Sıkıntı kaidelerde faaliyetlerini sürdürmeye çalışan işletmeler; istihdamı müdafaa, çalışanlarının maaşlarını karşılayabilme, tedarik ve gayri ödemeleri için finansman bulma üzere çok önemli dertlerle boğuşuyor. 

KOBİ yüklü 780 işletmenin katıldığı araştırmamızın yanı sıra 30 federasyon ve 266 derneğimiz ile dijital ortamda yaptığımız görüşmelerimiz, KOBİ’lerimizin bu periyotta sorunlarının artarak devam ettiğini gösteriyor. TÜRKONFED-TÜSİAD ve UNDP Türkiye işbirliği ile kurduğumuz Gayeler İçin İş Yerküresi Platformumuzun COVID-19 İşletme Tesir ve Gereksinim Anketi’ne nazaran büyük işletmelerin yüzde 11’i, mikro ve küçük ölçekli işletmelerimizin yüzde 36’sı faaliyetlerinin durdurma kararı aldı.

Bilhassa Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yükü KOBİ olan işletmelerin yüzde 71’i cirolarının yarısını kaybettiğini söylüyor. KOBİ’lerimizin yüzde 80’i fatura, vergi ve SGK ödemelerinde erteleme; yüzde 77’si ise vergi indirimine gereksinim duyduklarını belirtiyor. Finansal destek, kredi, çek ve borçlarında erteleme istiyor. Yüzde 26’sı çalışanlar için psiko-sosyal destek, yüzde 24’ü de tıbbi ve kollayıcı materyal desteğine gereksinimi olduğunu söylüyor. Ciro kaybından ötürü süreksiz bir vade üretimini durduran, esnek çalışan yahut üretimini vardiyalı olarak sonlu da olsa sürdürmeye çalışan işletmelerimiz laf konusu.

Şu ana kadar 20 paket açıklandı. Açıklanan paket ve kararların operasyonel güçlükler taşıdığını gözlemliyoruz. Karar alma ve tatbik süreçlerinin gözden geçirilmesi, krediler noktasında merkezden alınan kararların meydana tam yansımasını da sağlayacaktır. Finans bölümünün kredi kanallarını açması, korona günlerinde KOBİ’lerimizin likidite meşakkatini bir nebze rahatlatacaktır. Ekonomimizin lokomotifini oluşturan bu işletmelerin varlığı, sosyo-ekonomik hayatın devamlılığı açısından da kıymetli. Besin ve paklık üzere bu periyotta değerli olan dallarda faaliyet gösteren KOBİ’lerin, tıpkı vakitte tedarik zincirinin devamlılığını sağladığını da unutmayalım. Büyük şirketlerin en değerli tedarik kanalı olan KOBİ’ler için alınacak önlemler, hem kişisi hem de sektörel bazda nefes almalarını da sağlayacaktır.

TIPKI GEMİDEYİZ

– Şu anda üyelerinizin iş faaliyetlerinde nasıl bir durum laf konusu? Kapanan işyerleri var mı?  Üretim satış, cirolar ve çalışan durumları nasıl, zincirleme bir iflas beklentiniz var mı?

Değerli olan bu noktada hepimizin birebir gemide olduğunun bilinciyle, “ortak akıl ve ortak vizyon” ortaya koymaktır. Yani merkezi hükümet ve lokal idareler, STK’lar, iş yerküresi ve çeşitli disiplinlerden kişilerin dertlere birlikte tahlil bulması gerekiyor. Salgın tıpkı vakitte mahallî ya da lokal bir sorun değil, global bir sorun ve global meseleler fakat kapsayıcı global işbirlikleri ile çözülebilir.

COVID-19 sürecinin tesirlerini ölçtüğümüz anketimizin donelerine nazaran, işletmelerin yarısından ziyadesi cirosunun yüzde 50 azaldığını söz ediyor. Cirosu yüzde 25-50 arasında azalan işletmelerin nispeti yüzde 22 olurken, yüzde 25’e kadar azalanlar ise yüzde 21 nispetinde. “Cirom arttı” diyenlerin nispeti ise yalnızca yüzde 2. Bilhassa turizm, tarım, dokuma, otomotiv ve imalat dalında faaliyet gösteren KOBİ’ler, dinamik ve tesirli desteklere gereksinim duyuyor.

EN KIYMETLI KAYGI BELİRSİZLİK

– Üyelerinizin şu anda en ziyade endişelendikleri noktalar neler? Anadolu iş yerküresi ile büyükşehirlerdeki üyelerinizin dertleri tıpkı mı? Dertlerin tahlili için neler öneriyorsunuz?

Elbette öncelikle sıhhat. Bu noktada üretim süreçlerinde maske üzere esirgeyici materyal muhtaçlıklarını lisana getiriyorlar. Anadolu iş yerküresi ve büyükşehirlerde yaşayanların en kıymetli kaygısı belirsizlik. Finansmana erişim, nakit muhtaçlığı ve ödeme problemleri korona günlerinde tartısını ziyadesiyle hissettiriyor.

Yerlerden gelen sonuçlar, mevcut ekonomik önlemlerin kâfi kalmayacağına, bu önlemlerin kapsamının ve kaynak ölçüsünün artırılması gerektiğine işaret ediyor. Ulusal gelirin minimum yüzde 10’una tekabül edecek, dağılımı toplumsal vicdanı gözetecek bir hane halkı ve işletme gelir desteğine ulaşmalıyız. Yani açıklanan paketin en az 4-5 katı bir kaynağın devreye alınması kıymetli bir moral-motivasyon olacağı üzere itimat de yaratacaktır. Stratejik bölümlere yönelik bir planlama yapılmasının mecburiliği ile devletin, vatandaş, firmalar, esnaf ve sanatkârı fonlaması gerekliliği görünüyor. Bununla birlikte, Türkiye umumunda bir “Mücbir Sebep” halinin olduğunu göz önünde bulundurarak, yalnızca tedarik zinciri güvenliği açısından stratejik dallarımızın değil, tüm dallarımızın adil, şeffaf, hesap verir hükümet müdahalesine muhtaçlığı bulunuyor. Tüm bölümlerde Mücbir Sebep Hali kelam konusu.

KGF’den İşsizlik Fonu’na, bankacılık ve finans dalından merkezi ve lokal idarelere kadar uzanacak bir eşgüdüm, yolumuzu da rotamızı da netleştirecektir. Tüm kredi ve kamu ödemelerinin en az 6 ay getirisiz ertelenmesi ile KDV alacaklarının ödenmesi, KOBİ’lerimizin moral gücünü de artıracaktır. Nakit akışı ve finansmana erişimde KGF üzerinden verilen desteklerin artırılması, Varlık Fonu ile istihdamın korunması noktasında da İşsizlik Fonu’nun daha dinamik kullanılması sağlanmalıdır.

Bu fevkalâde devirde, gelişmiş memleketlerin bu itimadı verecek adımları atmaya ve deklare etmeye başladığı bir ortamda, memleket olarak Toplumsal ve Ekonomik Seferberlik ilan etmemiz gerekiyor. En değerlisi itimat aşılamak. Ekonomik Toplumsal Konsey’in geniş bir iştirak ve kapsayıcılıkla toplanması, çıkış için kıymetli bir adım olacaktır.

BANKALARDAN KİŞİ AYIRIMI

– Son günlerde mahsusen kişisel bankaların kredi kullandırmadığına dönük önemli tenkitler var, nitekim krediye ulaşmakta zorlanıyor musunuz? Bu devirde neden kredi gereksinimi duyuyorsunuz?

Salgının ne devir sonlanacağının bilinmemesi ve bu durumun oluşturduğu kaygı, yatırım planlarının askıya alınmasına neden oldu. Şu anda büyük, küçük pek çok işletme, 2020 planlarını tekrar oluşturdu. Öncelik hiç kuşkusuz iş ve personel garantisi ile üretim sürecinin devamlılığı. Faaliyetlerini durdurmak yahut kapasitelerini düşürmek durumunda kalan işletmeler, şu anda maaşları ödeyebilmek ve gayri yükümlülüklerini mahalline getirebilmek için kredi çekme muhtaçlığı duyuyor. Lakin bankaların Ekonomik Önlem Paketi’ne destek programları açıkladığını görsek de kredi musluklarının açılmasında iştahsız davrandıklarını gözlemliyoruz.

Likidite kapanı içerisindeyiz. Türkiye’deki büyük firmalardan kimileri nakit kaynaklarını tutuyor, ödemelerini öteliyor ya da tedarik zincirindeki paydaşlarına borçlarını erteliyor. Kredi talebinin artmasının değerli bir nedeni vadesi geçmiş alacakların ödenmemesi üzerine kasvete düşen KOBİ’lerin daha ziyade kullanmaya gereksinim duyması.

KGF’de külfet çekildiğine, kaynakların tesirli ve sahih kullanılmadığına dair de görüşler geliyor.

KOBİ’lerimizin finansman sorunları, üretim ve kapasite tasarrufunun düşmesi, ihracat kanallarının tıkanması, faaliyetlerini durdurma noktasına gelmelerine yol açtı. Üretimi sonlu da olsa devam ettirmek ve istihdamı korumak için umumide KOBİ’lerimiz öz kapital ezası çektiğinden, kredi ve destekler ile ayakta kalmaya çalışıyor. Mahsusen enerjiyi ağır kullanan kollarımızda düşen üretim ve ihracat bacağı, maliyet kaleminde değerli bir borç yükü de bırakabiliyor.

KOBİ’lerimiz, merkezde alınan kararların meydana eksiksiz, süratli ve aktif bir biçimde yansımasını bekliyor. Finans dalının bu türlü bir periyotta hepimizin birebir gemide olduğunu hissettirmesi yetmiyor. İşletmelerimiz bankaların şahsa mahsus farklı yaklaşımlar geliştirmesinin, finansmana erişimi güçleştirdiği velev imkansız hale getirdiğini de vurguluyor. Hepimiz birebir gemideysek, münhasıran bu türlü bir devirde gereken fedakarlıkları yapmak ve sektör-firma ayrımı gözetmeden kredi kanallarını açmak, finans kolumuzun en değerli sorumluluklarından biri olmalı diye düşünüyoruz.

YÜZDE 34'Ü HAZIRLIKSIZ YAKALANDI

– Türkiye iktisadı aslında sıkıntı bir devirden geçiyordu, iş yerküresi bu sürece nasıl yakalandı?

Nasıl yakalandığımızın fotoğrafını, yaptığımız ankette de tespit ettik. İşletmelerimizin yüzde 34’ü bu bunalıma, iş sürekliliği ile acil durum aksiyon planı olmadan yakalandı. Yalnızca yüzde 30’u bu planlara sahip olduğunu, geri kalanı da iş sürekliliği ve acil durum hareket planından birinin olduğunu söyledi. Üstelik uzaktan çalışmaya en uzak ekonomik yapı taşımız olarak KOBİ’lerimiz öne çıktı. Dokuz bireye kadar çalışanı olan işletmelerin uzaktan çalışmaya yüzde 57 ile tutarlı olmadığını tespit ettik.

HİPER PAHALILIK TUZAĞINA DİKKAT

– IMF'nin Türkiye iktisadı için bu yıl yüzde 5 küçülme öngörüsü var. Olağan koşullarda YEP'te bu yıl için yüzde 5 büyüme ve yüzde 11.8 işsizlik, yüzde 8 pahalılık beklentisi vardı. Siz ne bekliyorsunuz?

Koronavirüs salgını, yalnızca memleketimizin değil yerkürenin da maksatlarını yine gözden geçirmesi gerekliliğini gösterdi. Kredi kademelendirme kuruluşları, gibisi görülmemiş bir global resesyon uyarısı yapıyor. Optimist öngörüler yerkürede işsizlik rakamlarının ortalama yüzde 7-10 aralığında bir artış yaşayacağından bahsediyor. Yerkürenin olduğu üzere memleketimizin de bir büyüme patinajına ve hiper pahalılık tuzağına dikkat etmesi gerekliliğini ortaya koyuyor. Ekonomik bir durgunluk ile yaratacağı istihdam kaybına memleketimizin tahammülü olmadığı noktasında işçi-işveren hemfikir olduğumuzu düşünüyorum. Yeni normalimiz olan ve dijitalleşme ile kıymet yaratacak verimlilik odaklı programın yine gözden geçirileceği görülüyor. “Kur-Enflasyon-Faiz” sarmalından lakin ortak akıl ve kapsayıcı işbirlikleriyle alınacak önlemler sayesinde çıkabiliriz.

İŞSİZLİK YÜZDE 20'YE ÇIKABİLİR

– 2020 büyüme, pahalılık işsizlik öngörünüz nedir?

Öngörü yapmanın güç olduğu puslu bir devirdeyiz. Tünelin ucunda sıhhat açısından bir ışık var lakin o tünelin uzunluğunu, ekonomik olarak alacağımız dehşet önlemler belirleyecek. Global kuruluşlar tarafından yapılan öngörülerde devletimizin bu yıl büyümede yüzde 2 daralacağı ve 2021’de yüzde 5’ler seviyesinde artacağı yanında değerlendirmeler laf konusu. 2020’de negatif cepheli bir büyüme bekliyoruz.

Bu noktada işsizlikte önemli bir tırmanış yaşanması ihtimali çok net görülüyor. TÜİK tarafında açıklanan son rakama nazaran küçük işletmeler, kendi ismine çalışanlar, ücretliler dahil devletimizde 28 milyon 800 bin kişi istihdam ediliyor. Buhranın ekonomik ve toplumsal bir travmaya dönüşmemesi için istihdamı koruyan, velev yeni istihdamı teşvik eden siyasetlerin üretilmesi gerekiyor.

Yüzde 13-14 aralığında seyreden işsizliğin de korona periyodunda yüzde 20’lere çıkması mümkün. Genç işsizlikte yüzde 25’lerde olan orantının, her 3 gençten 1’inin işsiz olduğu bir noktaya gelmemesi için tek yolumuz katma bedelli üretim, üretim, üretim…

Her zamankinden daha çokça umuda, iyimserliğe, olumlu yaklaşıma, uzlaşma kültürüne ve üretmeye gereksinimimiz var. 

IMF'YE KAPI KAPATILMAMALI

– Ekonomik İstikrar Kalkanı paketinde bir seri tedbir açıklandı, bunlar şu anda iktisatta oluşan sıkıntıları çözmeye ne kademe deva olacak? Asıl odaklanılması gereken ortamlar neler? IMF'ye gitmek bir seçenek olmalı mı?

GSMH’nin yüzde 2’sine denk gelen 100 milyar TL’lik Iktisat Önlem Paketi’nin ehil olmayacağı anlaşılıyor. Bu paketi desteklerin birinci adımı olarak görüyoruz. Orta vadede bunun 4-5 katı bir kaynağın planlanması gerekecektir. Tüm planlarımızı çalışanların işini kaybetmeyeceği ve işletmelerin kapanmayacağı senaryolar üzerine kurgulamalıyız. Önceliğimizi topluluk sıhhati, iş ve emekçi teminatı ile üretim süreçlerinin devam etmesine; tedarik zincirini garantiye alacak adımları atmaya vermeliyiz. Kısa periyot planlarını üretim tesislerimizin, çalışanlarımızın sıhhatini da gözetecek bir planlama ile üretime hazır halde tutabilmesi oluşturmalı.

Bu süreç atlatıldığında sürdürülebilirliğini sağlayacak bir “Üretim ve İhracat Seferberliği” bilincini bugünden oluşturabiliriz. Çalışanlarımız ile toplumsal dayanışmamızı geliştirmeliyiz. Toplumsal devlet anlayışı ile atılacak adımlar şu periyotta toplumsal psikoloji için ilaç üzere gelecektir.

Uzun periyotlu yapısal durgunluğa tahlil üretmeye bugünden başlamalıyız. Bunun için devletimizin de uzun müddettir ertelediği yapısal ve ekonomik ıslahatların süratle hayata geçirilmesi gerekiyor.

Bu devirde her sesin, her rengin ve her niyetin en büyük zenginliğimiz olduğunun bilinciyle çalışmalıyız. Yerküre Bankası ve IMF’nin korona sürecinde memleketlere kullandırdığı bir destek mekanizması kelam konusu. Bu mekanizmaların içeride ve dışarıda çeşitlendirilmesi için atılacak adımlar, yol haritamızdaki riskleri ve fırsatları da öngörülebilir kılacaktır. O nedenle tüm kapıları kapatmak tarafına, global sıkıntıların kapsayıcı ve global işbirliği ile çözüleceği penceresini her devir açık tutmakta yarar görüyoruz.

KORONA EKONOMİK HEYETI OLUŞTURUYORUZ

– Türkiye iktisadı için bir kurtuluş reçetesi var mı, neler öneriyorsunuz, bu buhrandan ne vakit çıkabiliriz?

Hepimiz birebir gemideyiz; çalışanlar da şirket patronları da devlet de… Uzlaşma ile ortak akıl ile ortak noktada buluşup üretim, yatırım ve çalışma hayatına dair ezaları gidermemiz ehemmiyet kazanıyor. Anayasal bir kurum olan Ekonomik ve Içtimaî Kurul (EKS), güzel bir istişare platformu… Ayrıyeten, Kaynak ve Maliye Bakanlığımız, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Iktisat Siyasetleri Kurulu’yla birlikte icraata yönelik düşünülmüş bir yapı. Koronavirüs salgını sonrasında ortaya çıkabilecek üretim ve istihdam dertlerine tahlil üretmek istiyorsak, bu istişari ve icracı yapıyı harekete geçirmemiz gerekecektir.

Bilhassa, KOBİ seviyesinde faaliyet gösteren sanayi ve hizmet kesimi işletmelerinin geleceğiyle ilgili çalışmaya başlamamız lazım. Münhasıran önümüzdeki 18 ayda, üretim ve istihdamdaki düşüşleri önlemek ve eski seviyelerine geri getirmek büyük efor gerektirecektir. Biz de kendi bünyemizde “Korona Ekonomik Kurulu” oluşturup, kamunun tahlil ortağı olmayı dilek ediyoruz.

Topluluğun kaygı ve dertlerini giderecek teminatlarla birebir devranda tüm kolları ilgilendiren temel ezaları da ele alacak çerçevede önlemlerin genişletilmesi gerekiyor. Kamu bir yandan tedarikçilerine borçlarını öderken, beraberinde önemli tasarruf önlemleri ile harcama disiplinine geçerek bu uğraşın öncülüğünü yapabilir.

Kısa vadede üçüncü çeyrekte kıpırdanmanın başlayacağı, toparlanmanın 2021’de gerçekleşeceği görülüyor. Lakin geçmiş periyottaki bir toparlanma ya da ekonomik hayata devam edilmesi pek mümkün değil. Yeni iş modelleri ile yaratıcı ve teknolojik yerde tüm dalların yine yapılanması gerek insan gerekse de altyapı yerinde kaynak dağılımında yeni bir reorganizasyona gitmeyi farz kılıyor.

Tünelin ucundaki ışıktan çok tünelin uzunluğunu kısaltacak adımların atılması için odağımızı yeni normalimize hazırlık ve çıkış senaryoları üzerine yapıyoruz.

TRAVMALARI ÖNLEMEK İÇİN BİRLİKTE HAREKETİ ETMELİYİZ

– 3 ay işten çıkarmayı yasaklayan yasa TBMM’de kabul edildi, nasıl değerlendiriyorsunuz?

Üretim sürecinin iki kıymetli sacayağı var. Biri patron, gayrısı ise çalışanlar yani çalışanlarımız. Inanılmaz devirlerden geçtiğimizi aklımızdan çıkartmamak gerekiyor. Merkezden başlamak üzere iktisadın tüm aktörlerinin daha ziyade sorumluluk alması gereken zamanlardayız. Salgından en az kayıpla çıkmak ve istihdamdaki kayıpları önlemek gayesiyle ödenekten yararlanabilme koşullarında ek kolaylıklar sağlanmasını, olumlu bir birinci adım olarak kıymetlendiriyoruz.

‘İşçi çıkartmamak koşuluna uyan’ iş mekanlarında çalışanlar bu kolaylıklardan yararlanabiliyor. Fakat bu üzere çalışmaların zorlayıcı önlemlerle yapılması noktasına, tekrar ortak bir uzlaşma ile personel, patron ve ilgili kurumların bir araya gelmesiyle yapılmasının mekanında olacağını düşünmüyoruz. Kelam konusu husus ile Cumhurbaşkanına fesih yasağı mühletini altı aya kadar uzatma salahiyeti de tanındı. Patrona ise fiyatsız olura çıkartma salahiyeti verildi. İşsizlik Sigortası Fonu’ndan günlük 39.24 TL nakdi fiyat destek sağlanması kelam konusu. Çalışana ödenecek fiyat, günlük taban fiyatın yarısına denk geliyor ve kâfi katkıyı sağlamaktan uzak görünüyor. Toplumsal, ruhsal ve toplumsal travmaların yaşanmasının önüne geçmek için kamu, kişisel kesim, iş ve patron örgütleri olarak daha çokça sorumluluk almamız gereken bir devirdeyiz. Sıhhat, içtimaî ve ekonomik meydanda yaşanacak travmaları gelgelelim birlikte hareket etmemizden alacağımız güç ile çözebiliriz. Sair çıkış yolumuz yok!

GÜÇ BİR PERIYOT BİZİ BEKLİYOR

– Şu anda Türkiye'nin önünde duran en büyük sorunu nedir?

Her şeyden evvel bu bir ekonomik bunalım değil, bir insanlık bunalımı. Ve aslolan insan hayatı. Korona salgınının iktisat üzerindeki tesirleri için öngörüler dışında büyük bir belirsizlik laf konusu. Her açıdan sıkıntı bir devir bizi bekliyor. Salgının hem insan sıhhati hem de ekonomik olarak tesirlerini çok şiddetli yaşıyoruz, yaşayacağız. Bu salgın, artık hiçbir şeyin eskisi üzere olamayacağını gösterdi. Değişim kaçınılmaz; kendini dönüştüren ve süratli aksiyon meydanlar, bu süreci en az hasarla atlatacak üzere görünüyor.

Bu periyotta uzlaşmayı ve istişareyi önceliklendiren bir politik söyleme muhtaçlığımız var. İnsan hayatının laf konusu olduğu böylesi mucize devirlerde kutuplaşan ve ayrışan siyasi söylemler alanına konuşmayı, uzlaşmayı ve sorunun değil tahlilin bir modülü olarak ortak akılda buluşmanın değerli olduğunu düşünüyoruz. Üretim, sanayi ve istihdam odaklanılması gereken öncelikli sahalarımız. Tarım, turizm, besin, dokuma ve imalat endüstrimizde dallara tahminen de stratejik şirketlere ayrımcılık yapmadan adil ve eşit destekler sağlanması gerekiyor.

Tüm bölümlerin mücbir sebep kapsamına alınması noktasında da birtakım pratiklerin kâfi etkiyi yaratamadığına dair şikayetler geliyor. Mücbir sebep kapsamına alınan firmalar, vergilerinin ötelenmesi dışında bir yararı olmadığını söylüyor. Kimi firmaların da “Mücbir Sebep” kapsamındayım diye ödemediği iletiliyor. Asrî topluluklarda iştirakçi demokrasi ve iştirakçi yönetişimin vazgeçilmez ögeleri olan Ekonomik ve Toplumsal Konsey’in çalışması ve icracı bir kimlikle önlem ve tedaviyi ortaya koyması elbet ki çok bedelli olacaktır.

Şehriban Kıraç/Cumhuriyet