• ALTIN (TL/GR)
    468,95
    % -0,09
  • ÇEYREK ALTIN
    763,30
    % -0,16
  • AMERIKAN DOLARI
    7,6664
    % 0,41
  • € EURO
    8,9829
    % -0,03
  • £ POUND
    9,7649
    % -0,22
  • ¥ YUAN
    1,1303
    % 0,82
  • РУБ RUBLE
    0,1007
    % 0,62
  • BIST 100
    1.096,16
    % 0,84

Türkiye Varlık Fonu’nun borcu bir yılda iki kat artarak 75 milyar TL’ye çıktı

Türkiye Varlık Fonu’nun borcu bir yılda iki kat artarak 75 milyar TL’ye çıktı
blank

Kamunun gelir getirici en kıymetli kurumlarını bünyesinde bulunduran Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın başında olduğu Türkiye Varlık Fonu, borcunu bir evvelki yıla nazaran yaklaşık iki katı artırarak 75 milyar TL’ye çıkardı.

Türkiye Varlık Fonu'nun borcu bir yılda iki kat artarak 75 milyar TL’ye çıktı

Kanun gereği geçen yılın ekim ayında TBMM’ye sunulması gereken Türkiye Varlık Fonu’na (TVF) ilişkin 2018 Yılı Teftiş Raporu, yedi ay gecikmeli olarak teslim edildi. Devlet Denetleme Kurumu’nun raporuna göre Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın başında bulunduğu fon, kamunun kıymetli birçok kuruluşunu bünyesinde bulundurmasına karşın borcunu bir yılda neredeyse ikiye katladı.

Türk Hava Yolları, Türk Telekom, Ziraat Bankası, Halkbank, BOTAŞ ve PTT başta olmak üzere çok sayıda gelir getirici kuruluşu bünyesinde bulunduran TVF’nin 2017 yılında 37 milyar TL olan borcu 2018’de 75 milyar 404 milyon TL’ye yükseldi. Bu borçların 58 milyar TL’si uzun devir borçlardan oluşurken geri kalan borçlarının ise kısa vadeli olduğu bildirildi.

ŞAHISLARA 500 MİLYAR TL KREDİ VERİLDİ

TVF’nin talep eden kuruluşlara ve şahıslara verdiği borçlar da raporlarda kendisine konum buldu. Edinilen habere nazaran, TVF, 2018’de tam 641 milyar TL’lik avans ve kredi kullandırdı. Bunun 500 milyar TL’si insanlara verilen kredileri oluşturdu. Bu borçların kimlere verildiği ise raporda mahal almadı.

ŞİRKETLERİNİ DENETIM EDEMİYOR

Birçok kıymetli kamu işletmesini elinde bulunduran TVF’nin bu şirketleri denetim edemediği de ortaya çıktı. Teftiş raporunu hazırlayan eksperler, fona devredilen birçok şirkete ilişkin hak sahipliğinden doğan idare hakkının kullanılamadığını bildirdi.

Bakanlar Şurası tarafından şirketlerin fona devredilmesi, idarelerinin fon tarafından yapılacağı mealine gelmediği belirtildi. TVF bünyesinde olmasına rağmen Türk Telekom, Halk Bankası, Ziraat Bankası, Türksat, PTT, BOTAŞ, ETİ Maden üzere şirketlerin fon tarafından denetim edilemediği için yeni bir yasal düzenlemeye muhtaçlık duyulduğu bildirildi.

Kanunda mahal alan son tarihten yedi ay sonra TVF’nin teftiş raporlarının TBMM’ye sunulmasının nedeni de yeniden bu raporlarda ortaya çıktı.

Raporlara nazaran Cumhurbaşkanlığı tarafından geçen temmuzda kontrol için Devlet Denetleme Kurulu’nda talimat gönderildi. Lakin TVF, mali tablolara ait bağımsız kontrol raporlarını, Devlet Denetleme Kurumu’na teslim etmedi. Buna münasebet olarak ise “Henüz hazır değil” denildi.

Uzun uğraşlar ve kurumlar arası yazışmalardan sonra Cumhurbaşkanlığı’nın talimatı, TVF tarafından altı ay sonra konumuna getirildi. Devlet Denetleme Kurumu’nun raporu, ocaktan sonra hazırlanmaya başlandı.

Teftiş Raporu’nda, milyarlarca TL’lik kaynağı elinde bulunduran TVF idaresinin bir türlü içtima yapmadığı da bildirildi. Buna nazaran aralarında Erdoğan ve Kaynak ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın yanı sıra Rifat Hisarcıklıoğlu, Fuat Tosyalı, Yiğit Bulut üzere isimlerin bulunduğu başkanlar, iki katı borç artışının yaşandığı 2018 yılı faaliyet periyoduna ait hiç içtima yapmadı.

HUSUSÎ: BORÇ YARATAN FONA DÖNÜŞMÜİŞ

Raporu incelediğini belirten CHP Küme Başkanvekili Özgür Şahsi, “Rapor, TVF’nin varlık yaratmak bölgesine borç yaratan bir yapılanma haline geldiğini ve adeta bir koşut kaynağa dönüştüğünü ortaya koydu. Elimizdeki haberler fonun, Kaynak garantisiyle 34 milyar TL’lik borç ürettiği yönünde” dedi.

Şirketin 2018 yılı faaliyet periyoduna ait mevzuata karşın 2019 yılının birinci 3 ayında olağan umumî konsey içtiması gerçekleştirilmediğine de dikkat çeken Kişisel, şu değerlendirmelerde bulundu: “Kuruluşundan bu yana mevzuata hilâf iş ve süreçler yapan bir şirketten laf ediyoruz.

Başkanlığını Tayyip Erdoğan’ın, başkanvekilliğini Berat Albayrak’ın yaptığı bir şirketin teftiş süreci başta olmak üzere neredeyse tüm faaliyetlerinde kanunun etrafından dolandığı anlaşılmaktadır. Tıpkı devirde yürütmenin başı da olan şirketin başının kanun tanımaz, hukuk tanımaz bir idare sergilediğini gözler önüne sermektedir.

Şirketin yalnızca mali murakabeye tabi tutulmuş olmasını, hukuka münasiplik ve performans murakabesi yapılmamış olmasını da not etmek durumundayız. Norveç Varlık Fonu başkanı, bir öbür fon başkanının kiraladığı uçakla seyahat ederek kurumun itibarını ve kültürünü zedelediği için istifa etmişti. Türkiye’de ise devletimizin geleceğindeki varlıklarının bile içine konduğu TVF’nin kamu kaynaklarının ne halde kullandığı ya da iktisada nasıl yararlı olabileceğine yönelik denetlemelerinin yapılmamış olmasını önemli bir eksiklik olarak görüyoruz.”

Hüseyin Şimşek/Birgün