• ALTIN (TL/GR)
    473,79
    % 0,46
  • ÇEYREK ALTIN
    770,90
    % 0,61
  • AMERIKAN DOLARI
    7,5575
    % 0,12
  • € EURO
    8,9826
    % 0,09
  • £ POUND
    9,7776
    % -0,35
  • ¥ YUAN
    1,1204
    % 0,34
  • РУБ RUBLE
    0,0998
    % -0,71
  • BIST 100
    1.111,96
    % 0,12

Türkiye ilk kez ‘otokrasi’ olarak sınıflandırıldı

Türkiye ilk kez ‘otokrasi’ olarak sınıflandırıldı
blank

Bertelsmann Vakfı’nın Dönüşüm Endeksi‘nde Türkiye, “ılımlı otokrasi” olarak sınıflandırıldı.

Türkiye ilk kez 'otokrasi' olarak sınıflandırıldı

Raporda 137 devlet arasında 77’nci sırada gelen Türkiye için “de facto diktatörlük” nitelendirmesi yapıldı.

Bertelsmann Vakfı’nın 2004 yılından bu yana iki yılda bir yayınladığı “Dönüşüm Endeksi” (BTI) araştırması, yerküre umumunda demokrasilerin zayıfladığını ortaya koydu. Demokrasinin zayıfladığı devletler arasında Türkiye de mekan aldı.

Çarşamba günü yayınlanan raporun Türkiye ile ilgili kısmında, 2017’deki anayasa değişikliği referandumunun akabinde Haziran 2018’de yeni sisteme geçilmesiyle “Türk siyasetinde yeni bir periyodun başladığına” atıfta bulunularak “Parlamenter sistemin alanına ölçüsüz güçlü bir cumhurbaşkanının mevcut olduğu yeni bir başkanlık sistemi geldi. Bu de facto diktatörlüğün, Türk demokrasisi ve dış siyaseti üzerinde tesirleri oldu” sözlerine konum verildi.

Endekste “yeni bir Türkiye’nin” oluştuğunun gözlemlendiği kaydedilirken, “Ülkenin iç siyaseti ve memleketler arası bağlantılarında radikal bir dönüşüm gerçekleşti” kelamlarına mahal verildi.  Raporda, son periyotta yaşanan gelişmeler ışığında “Türkiye’nin artık bir demokrasi olarak sınıflandırılamayacağı” belirtildi.

Üç meydanda düşük not

İncelenen memleketler arasında Türkiye, “Demokrasi Statüsü” sıralamasında 10 üzerinden 4,9 puanla 77’nci sırada geldi. Bu puan ile Türkiye, orta kategori olan “ılımlı otokrasiler” kümesinde sınıflandırıldı. Böylelikle Türkiye, Bertelsmann tarafından birinci kere “otokrasi” olarak sınıflandırılmış oldu. Buna basın özgürlüğünün kısıtlanması, insan haklarının ihlal edilmesi ve güçler ayrılığı prensibinin saf dışı bırakılması münasebet gösterildi.

Türkiye, laf konusu statü kademelendirilirken göz önüne alınan faktörler olan “devletin temel işlevlerini bölgesine getirme kabiliyetinde” 10 üzerinden 7, “siyasi katılım” meydanında 5,80 ve “siyasi ve toplumsal entegrasyon” meydanında 5,30 puan ile aşamalandırıldı. “Hukuk devleti” ve “demokratik kurumların istikrarlılığı” kalemlerinde ise Türkiye sırasıyla 3,50 ve 3 puan aldı.

Ortadoğu ve Kuzey Afrika kümesine dahil edilen Türkiye’nin “Ekonomi Statüsü” değerlendirmesindeki puanı ise 10 üzerinden 6,1 oldu. Bu listede 50’nci sırada gelen Türkiye, orta seviye olan “sınırlı” memleketler arasında nokta aldı. Bu kategoride hesaba katılan faktörlerde Türkiye, “sosyoekonomik seviye” meydanında 5, “pazar örgütlenmesi” sahasında 7,8, “para ve mali istikrar” ortamında 6,5 puan alırken, Türkiye’nin “özel mülk” notu 6,5, “sürdürülebilirlik” notu 4,5 ve “ekonomik performans” notu 6 oldu.

“Yönetişim (governance) Endeksi” sıralamasında ise 95’inci sırada gelen Türkiye, göz önüne alınan kategorilerden olan “uluslararası işbirliği” yerinde 5,7 ve “uzlaşıya varma” ortamında 3 puan aldı. Türkiye’nin bu sıralamadaki ortalama puanı da 10 üzerinden 4,1 oldu.

Koronavirüs durumu daha da kötüleştirecek

Bertelsmann araştırması, güçler ayrılığı prensibinin son 10 yılda 60 devlette gözle görülür biçimde zarar gördüğünü su yüzüne çıkardı. Değerlendirmeye alınan 137 memleketten 74’ü demokrasi ve 63’ü otokrasi olarak nitelendirildi. Buna nazaran bu raporda demokrasilerin orantısı yüzde 54 oldu. Bu nispet, 2010 yılında yüzde 57 idi.

Araştırmayı yürüten mütehassıslar, koronavirüs pandemisinin de bu trendi şiddetlendireceği görüşünde. Raporda buna örnek olarak Macaristan’da birkaç hafta evvel yürürlüğe giren ve güçler ayrılığı unsurunun süreksiz olarak ortadan kalkmasını beraberinde getiren acil durum kanunları örnek verildi. Birtakım devlet önderlerinin otoriter yapıları sağlamlaştırmak için buhranı kullanacağını savunan Bertelsmann mütehassısları, “COVID-19 ile uğraş, yürütmenin daha da güçlü hale gelmesini teşvik ediyor” tabirini kullandı.

DW