• ALTIN (TL/GR)
    473,79
    % 0,46
  • ÇEYREK ALTIN
    770,90
    % 0,61
  • AMERIKAN DOLARI
    7,5575
    % 0,12
  • € EURO
    8,9826
    % 0,09
  • £ POUND
    9,7776
    % -0,35
  • ¥ YUAN
    1,1204
    % 0,34
  • РУБ RUBLE
    0,0998
    % -0,71
  • BIST 100
    1.111,96
    % 0,12

Koronavirüs sonrası Türk tarımında yapılması gerekenler

Koronavirüs sonrası Türk tarımında yapılması gerekenler
blank

Koronavirüs sonrası Türk tarımında yapılması gerekenler

Koronavirüs sonrası Türk tarımında yapılması gerekenler

Adana Çiftçiler Birliği Lideri Berhudar Hakikat, koronavirüs salgını sonrası Türk tarımında yapılması gereken değerli işlerin olduğunu belirterek çiftçiler ismine beklentileri sıraladı. 

Bu süreçte ön plana çıkan tarım ve hayvancılık kolunun geleceği için şimdiden projeksiyonlar yapılarak ve siyasetler üretilerek Türkiye’de sürdürülebilir besin arzı için ne üzere adımlar atılacağının ortaya konması gerektiğini belirten Mesrur Sahih, teklifleri şöyle sıraladı:

1- Virüs salgını ahir birtakım çalışanların işini kaybetmesi, işyerleri saklı olan esnafın yararlarının düşmesi ve memleketimize turist girişinin azalmasıyla iktisatta bir talep daralması yaşanacağı iddia edilmektedir. Yeni hasadı yapılan birtakım tarım eserlerinde de bu daralma yaşandığından, temel besin hususlarında fiyatın düşerek talebi arttırmak hedefiyle Katma Bedel Vergisinin sıfırlanması tarım kesiti için de dolaylı olarak yararlı olacaktır.

2- Türkiye, yaş meyve-sebze üretimi ve memleket gereksinimini karşılama konusunda rastgele bir sorun yaşamamaktadır. Lakin yaş meyve sebzede; üretilen meyve ve sebzelerin hasatla bir arada başlayan yanlışlar, beğenilmeyen depolama ve soğuk hava depolarından mahrum haller, tarladan tüketiciye ulaşırken açık kamyonlarla, paketlemesiz ve hasat sonrası hami tedbirler alınmadan pazara gönderilmesi yaklaşık %20’den ziyade fireye neden olmaktadır. Bu fire orantıları tüketiciye yansımakta, üretici ve tüketici fiyatları arasında büyük farklara neden olmaktadır. Bunun yanında kesin satıcıların yüksek kar marjları da tüketici fiyatlarını tetiklemektedir.

3- Yaş meyve sebzedeki çokça üretimin endüstride işlenerek depolama ömrü uzun, ihracat talihi olan eserler haline getirilmesi için bu eserlerin işlenmesine yönelik sanayi yatırımları öncelikli olarak desteklenmeli ve bu üzere ziraî üretimin ağır olduğu bölgelere ziraî eser sürece endüstrilerinin gelişmesi için yatırım teşviki verilmeli, organize besin sanayi yerlerinin kurulması teşvik edilmelidir.

4- Öte yandan yaş meyve sebzede üretim planlaması yapılamadığı için arz dengesiziliğine bağlı olarak her yıl bir kaç eser, fiyatları ile gündem olmaktadır. Bu durumu engellemenin yerkürede uygulanan bir kaç yolu vardır. Üretim arzınının, tüketici fiyatlarını etkilememesi için ihracat desteği yahut kısıtlaması kararını devranında vererek uygulamak, bölgesel olarak üretim kotaları koymak, kota ziyadesi üretim için her türlü ziraî desteği kesmek üzere tedbirler alınabilir. Ama bu tedbirleri alabilmek için birinci kaide çok yeterli bir üretim ve tüketim istatistiği çıkararak üretilen eserin depolardaki envanterini de hakikat tespit etmek gerekir. Bu mevzuda Tarım ve Orman Bakanlığı’mızın başlattığı eser masaları ve hazırlanan raporlar güzel bir adımdır. Ama bu masalar, mekanında malumat almak için üretim alanlarını da yakından takip ve ziyaret etmelidir.

5- Türkiye’nin ziraî üretimde açık verdiği ve en önemli ziraî dış ticaret açığına sebep olan eserler ise tahıl, bakliyat ve yağlı tohumlar ile bunların türevleri olan hammaddelerdir. Bu eserlerin bir birçok alım garantisi kapsamında devlet tarafından fiyatı açıklanan, yerli üretimi teşvik emeliyle gümrük vergisi ile ithalata karşı korunan, ziraî desteklemelerde en çok hissesi alan stratejik eserlerdir. Gelgelelim bu eserlerin stratejik kıymetleri, devlet üretim ve tüketim ölçüleri, su ve karbon izleri, ikame edilebilecek eserlerle karşılaştırmaları, oluşturulacak Tarım ve Hayvancılık Heyeti tarafından masaya yatırılarak uygulanan destekler ile vergiyle himaye ölçüleri güncellenmeli, gerekirse örnek olarak yulaf ve çavdar üzere eserlerden vazgeçilerek, devlet iktisadı ve muhtaçlığı için hayati eserlere odaklanılmalıdır. Tüm bu siyasetler oluşturulurken kurulacak heyetin tarımın içinden olan ve çiftçiyi, sıkıntıları uygun bilen temsilciler, bilim kişileri ve azık sanayicilerinden oluşum edilmesi ve siyasetin tesirinde kalmadan büsbütün memleket tarımının geleceği için kararlar alınması gerekir.

6- İthal edilen ziraî eserlerden öğrenim edilen gümrük vergisi, KKDF ve DFİF üzere kesintilerin yerli ziraî üretimi desteklemek üzere kurulacak bir fonda toplanarak takip eden yılın ziraî destekleme bütçesine ek mazot ve gübre desteği olarak aktarılarak çiftçimize dağıtılmalıdır.

7- Çiftçimiz için ziraî faaliyetini para kazanarak, devam ettirebilmesini etkileyen birtakım değişkenler vardır. Bunlar; üretim maliyeti ve bunun finansmanı, verimlilik, kalite, doğal zararlılar ve marazlar, iklim kaideleri ve en kıymetlisi de ürettiği eseri kaça satacağının belirsizliğidir. Bu değişkenlerin yarattığı riskin; TARSİM ile eserin sigortalanması kaidesiyle, endüstrici ile sözleşmeli tarım yahut kooperatifleşme ile kalite ve verim için teknik destek verilerek alım garantisi sağlanması ile aşılabileceği kanaatindeyiz. Bu koşullar altında üretilmesi kaydıyla her kaza için; sulama, iklim, toprak, verim, kalite ve klasik üretim alışkanlıklarına nazaran bu stratejik eserleri üretmesi için fiyat fark desteği verilen en ziyade 3 eser belirlenmeli ve bunlar dışındaki stratejik eser üretimi desteklerden külliyen muaf tutulmalıdır.

8- Ziraat Bankası tarafından verilen sübvansiyonlu ziraî krediler, çiftçi ile mukavele yapması karşılığında; girdi temini için nakit avans verme, teknik destek ve sabit fiyatla eserin tamamını almayı garanti etme, eserleri bankayı da taraf yaparak, sigortalayan sanayicilere de kullandırılmalıdır.

9- Tarım ve Hayvancılık Şurası aylık toplanarak ziraî eserler ve girdilerin piyasaları hakkında değerlendirmeler yaparak Tarım ve Orman Bakanı’na tavsiye kararları vermelidir. Bu heyetin, devletimizde AB sürecinde oluşturulan eser kurulları üzere görünür bir bölümün temsilcilerinin denetiminde olmadan; çiftçi, tüketici, endüstrici, bilim kişileri ve bürokrasi üzere her bölümün eşit temsil edildiği bir yapıda şahsen Tarım ve Orman Bakanı yahut gerek gördüğünde belirleyeceği yardımcılarından birisi başkanlığında toplanması müsait olacaktır.

Mesut Gerçek, koronavirüs sürecinde sıhhat bölümü içinden gelen, deneyimli bilim kişileri ve bölüm çalışanlarından oluşan ve Sıhhat Bakanı başkanlığında oluşturulan bilim heyetinin tavsiyeleri neticesinde Türkiye’nin muvaffakiyete ulaştığına dikkat çekerek, “Aynı başarıyı tarımda da sağlayacağımızı ve ortaya koyacağımız uzun vadeli siyasetlerle Türkiye’nin ziraî potansiyelinin daha güçlü bir biçimde açığa çıkarılarak, yalnızca kendisine yeten değil, ziraî yaş meyve zerzevat ve stratejik eserlerin ihracatıyla Avrupa ve Ortadoğu tarım eserleri piyasalarında daha çokça kelam sahibi olacağına inanıyoru” dedi.

İrfan Donat

Bloomberg HT Tarım Editörü

[email protected]