• ALTIN (TL/GR)
    487,47
    % 0,87
  • ÇEYREK ALTIN
    789,30
    % 0,77
  • AMERIKAN DOLARI
    7,8572
    % -1,10
  • € EURO
    9,2978
    % -0,61
  • £ POUND
    10,2619
    % -0,32
  • ¥ YUAN
    1,1706
    % 0,02
  • РУБ RUBLE
    0,1029
    % 0,00
  • BIST 100
    1.165,70
    % 1,32

Kısa çalışma ödeneğine yoğun talep! 15 günlük başvuru 15 yılı ikiye katladı!

Kısa çalışma ödeneğine yoğun talep! 15 günlük başvuru 15 yılı ikiye katladı!

Koronavirüs sonrası esnetilen kısa çalışma ödeneğine 70 binin üzerinde şirket başvururken, bunların çalıştırdığı işgücü sayısı 1 milyonu geçti. Personel kesiti koronavirüsün iş kazası üzere değerlendirilmesini, patronlar ise 60 günlük sonuçlanma mühletinin kısalmasını istiyor.

Kısa çalışma ödeneğine yoğun talep! 15 günlük başvuru 15 yılı ikiye katladı!

Yerkürenin tamamında olduğu üzere Türkiye’nin ekonomik aktivitelerini de durma noktasına getiren koronavirüsle ilgili uğraş sürerken, bunun iktisada tesirini azaltmak için alınan tedbirler de hayata geçiriliyor. 2005 yılından bu yana derhal her bunalım devrinde uygulanan kısa çalışma ödeneği, 20 Mart’tan itibaren yine hızlandırıldı.

Fakat TBMM’de kabul edilen torba kanun teklifinde, kısa çalışma ödeneğinden yararlanma kaideleri esnetildi. Son 3 yılda gerekli olan prim gün sayısı 600’den 450’ye, bu periyotta gerekli olan çalışma müddeti ise 90 günden 60 güne indirildi.

Kısa çalışma ödeneğinden yararlanma kurallarının esnetilmesiyle birlikte, yapılan müracaat sayısı, pratiğin başladığı 2005 yılından bu yana kısa çalışma ödeneğinden yararlananların sayısını geçti. İŞ- KUR olgularına nazaran 2005 yılı Eylül ayında birinci sefer yürürlüğe giren kısa çalışma ödeneğinden bugüne kadar 349 bin 798 kişi için yararlandı. Bunlara yapılan ödemelerin fiyatı ise 432 milyon 468 bin 753 lira oldu. Buna karşılık koşulları esnetilmiş kısa çalışma ödeneği için 3 Nisan itibariyle 70 binin üzerinde şirket başvururken, bunların çalıştırdığı işgücü sayısı 1 milyonun üzerinde. Farklı bir sözle 15 günde gelen müracaat sayısı, son 15 yıllık süreçte kısa çalışma ödeneğinden yararlananların iki katına ulaşmış durumda. 

“Koronavirüs iş kazası üzere değerlendirilmeli”

Emekçi sendikaları esnetilen koşullara karşın, sistemin daha geniş kitleler için uygulanabilmesi hedefiyle mahsusen çalışanlar tarafından bu kuralların, koronavirüs devrinde külliyen ortadan kaldırılmasını talep ediyor. TÜRK-İŞ’ten bilgi veren kaynaklar, inanılmaz bir devirden geçildiğine dikkat çekerek, mühlet kaidelerinin anlamsız olduğunu vurguluyorlar. Kaynaklar, bir günlük çalışana, iş kazası geçirmesi halinde “Sen 1 günlüksün, tedavi etmiyoruz, yahut süreksiz iş göremezlik ödeneğinden yararlanamazsın” denilemediğini, bugün de benzeri bir durumla karşı zıdda olunduğu görüşünü savunuyor. Kaynaklar, bunun için yasal düzenleme yapılmasını beklemeye gerek olmadığını, yeni idare sisteminde Cumhurbaşkanlığı tarafından yapılacak düzenlemeyle, sorunun giderilebileceğini kaydettiler.

Bakanlık: Koşulun kalkması mümkün görünmüyor 

Aile Çalışma ve Çevre Hizmetler Bakanlığı, kısa çalışma ödeneğinin gündeme gelmesiyle birlikte, bundan yararlanma kaideleriyle ilgili her türlü mümkünlüğü içine alan bir projeksiyon yaptı. Sendikaların taleplerine karşın, bu koşulların çalışanlar tarafından büsbütün kaldırılması mümkün görünmüyor. Buna münasebet olarak ise kaynakları sonlu olan fonun, sürdürülebilirliğinin sağlanması gerekliliği gösteriliyor. Ayrıyeten bunun işsizlik ödeneklerini de olumsuz etkileyebileceği vurgulanıyor.

Patron 60 günlük sonuçlanma vadesini uzun buluyor

Öte yandan, patron örgütleri kuralların personel yanından esnetilmesi taleplerine karşı çıkmamakla birlikte, usullere ait sürecin hızlandırılarak, bir an evvel sonuç alınmasını istiyor. Yürürlükteki mevzuat uyarınca, kısa çalışma ödeneği müracaatları Bakanlık tarafından 60 gün içinde sonuçlandırılıyor. Bu müddetin çok uzun tutulduğunu belirten patronlar, her ne kadar elektronik ortamda müracaat kolaylığı getirilse de hem kurumsal internet sitelerine ulaşımın, hem de merkezi davet sistemine ulaşımın çok çetin olduğunu kaydediyor. Bir çok patron sistemdeki teknik problemler yüzünden müracaatlarını tamamlayamamaktan yakınıyorlar.

En az ödeme bin 589 lira

Kısa çalışma ödeneğiyle ilgili yapılan açıklamalarda, en az ödemenin brüt taban ecrin yüzde 60’ına karşılık gelen bin 752 lira olacağı belirtilmişti. Ama bu ödemede son taban fiyat üzerinden değil, arkaya dönük 12 aylık vakit diliminde elde edilen gelir hesaplanıyor. Farklı bir tabir ile sigortalının son 12 aylık prime esas yararları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt karının yüzde 60’ı ödeniyor. Bu halde hesaplanan kısa çalışma ödeneği ölçüsü, aylık minimum fiyatın brüt meblağının yüzde 150’sini geçemiyor. 2019 yılında 2 bin 558 lira olan brüt taban fiyat, 2020’de 2 bin 943 liraya çıkarıldı.

Yani 2020 yılı Nisan ayında kısa çalışma ödeneğinden yararlanacak bir sigortalı için, 9 ay eski, 3 ay da yeni minimum fiyat üzerinden hesaplama yapılacak. Buna nazaran son 12 ayda 2 bin 650 liralık ortalama kar elde edilirken, laf konusu sigortalıya bunun yüzde 60’ına karşılık gelen bin 592 lira ödeme yapılacak.

Hüseyin Gökçe/Dünya