• ALTIN (TL/GR)
    465,13
    % 1,39
  • ÇEYREK ALTIN
    755,40
    % 2,82
  • AMERIKAN DOLARI
    7,8814
    % 3,39
  • € EURO
    9,3300
    % 3,07
  • £ POUND
    10,4918
    % 3,39
  • ¥ YUAN
    1,1981
    % 3,09
  • РУБ RUBLE
    0,1033
    % 3,18
  • BIST 100
    1.314,25
    % -0,73

İşletmelerin yüzde 25’i kirasını ödeyemiyor! Kira davaları patlayabilir

İşletmelerin yüzde 25’i kirasını ödeyemiyor! Kira davaları patlayabilir

Salgın nedeniyle işyeri ve konut kiralarında ödemeler aksadı. Hukukçular, geçen yıl icra belgeleri arasında yüzde 1-2 civarında olan kira ödememe nispetinin bu yıl yüzde 20-25’lere kadar çıkacağı projeksiyonunda bulunuyor.

İşletmelerin yüzde 25'i kirasını ödeyemiyor! Kira davaları patlayabilir

Koronavirüs nedeniyle binlerce işyeri yayınlanan genelge ile faaliyetlerine süreksiz mühletle ara verirken, birçok kişi de ya işini kaybetti ya da fiyatsız olura çıkarıldı. Bu süreçte işyerleri kiralama akitlerine 1 Mart -30 Haziran arasında tahliye ve fesih yasağı gelirken, konutlarda ise 31 Nisan’a kadar icra davası açılamayacak. Münhasıran 1 Mayıs’tan sonra icra, 1 Temmuz’dan itibaren ise tahliye ve uyarlama davalarında büyük artış yaşanması bekleniyor. Bu yıl isimli tatil olmasının beklenmediği söz edilirken, kira desteği üzere tedbirlerin alınması gerektiği belirtiliyor.

Haziran sonrasına öteleniyor

Kirasını ödemeyenlerin sayısında artışa dikkat çeken Gayrimenkul Hukuku Derneği (GHD) Yöneticisi Ali Güvenç Kiraz, korona salgını öncesi konut ve işyeri kiralamalarında ödememe nispetlerinin icra belgelerinde arasında yüzde 1-2 birinci bir nispete sahip iken, salgın sebebiyle işyeri kiracılarının umumi olarak kira ödemekten kaçındığı ve haziran sonrasına ertelediğinin görüldüğünü aktardı.

Kiraz, bu mevzuda ellerinde şimdi net bir istatistik olmadığını ama Gayrimenkul Hukuku Enstitüsü’nü arayan ya da soranlardan edindikleri malumattan kira ödememe nispetinin salgından ötürü yüzde 20-25 orantısına ulaştığını kestirim ettiklerini açıkladı.

Kiralamalar konusunda düzenleme yapılmadığı taktirde ise mukavelelerine ait mal sahiplerinin icra davaları, kiracıların ise uyarlama davalarının 30 Nisan’dan sonra ağırlaşmasını beklediklerini kaydeden Kiraz, “Bu durumda konut ortamlarda fesihler, arsa karşılığı işlerde fesihler, konut teslim etme müddetlerinde uzamalar olabilir” açıklamasını yaptı. Bu nedenle bu yıl isimli tatilin iptal edilebileceğini söyleyen Kiraz, yaz aylarının fesih, uyarlama üzere davalarla ağır geçebileceği ihtarında bulundu.

Biriken kira 12 taksitle alınmalı

Tüketiciyi Müdafaa Derneği (TÜKODER) Lideri Aziz Koçal, kira ödemelerinde taraflar arasında külfetlerin baş göstermeye başladığını söyledi. Koçal, “Şu anda bize en çok sorulan soru kira oldu. Kira ödemeleri konusunda koronavirüs ile uğraş bitene kadar tekliflerimiz; devletin, kirada oturan vatandaşlarımıza kira yardımında bulunması. Böylelikle vatandaşı rahatlatacağı üzere tek geliri kira olan kimi hane sahiplerini rahatlatmış olacak” dedi.

Öteki gelirleri olan ya da kira geliri ek geliri olan mesken sahiplerinin ise korona virüsü ile savaş kapsamında mücbir sebep bitene kadar geçen müddette kira almamalarını öneren Koçal, mühlet bitiminde biriken kira meblağlarının ise 12 eşit taksitte alınmasının dayanışmanın bir örneği olacağını kaydetti.

“AVM kiralarına düzenleme gelmeli”

Bağıt Akademisi kurucusu ve Altınbaş Üniversitesi Hukuk Fakültesi talim üyesi Doç. Dr. Umut Yeniocak, şu an en çok talep edilen hususun “Kira Sözleşmeleri” olduğunu ve en çok kiralarla ilgili sorular aldığını belirtti.

Kira ödememe durumunun önemli orantıda arttığını aktaran Ali Güvenç Kiraz da, burada mal sahibinin durumunun da kıymetli olduğunu belirterek, “Eğer bu kişi AVM sahibiyse, yurtdışından kredi aldıysa ve kira geliri ile ödemelerini yapıyorsa, yarı yarıya ödeme hali uygulanmalı. Ya da hükümet bir orantı belirler ve bir kısmını kendisi karşılar. Ya da yarısının ödenmesini biçiminde düzenleyebilir” dedi.

Avukat Pelin Şenol ise kira kontratında mücbir sebep haline bölge veren işyerlerinin COVID-19 salgını bitene kadar tarafların yükümlülükleri askıya alınacağını belirterek “Eğer akitte bir karar yoksa, bu sefer AVM’nin kapanıp kapanmadığına bakmak gerekiyor. Şayet AVM kapandıysa, kiraya veren tasarrufa hazır bulundurma borcunu noktasına getirmediği için, kiracıda kira bedelini ödeme borcunu alanına getirmediğini bildirecek” dedi.

“Genelgeyle kapatan kira ödemez”

Kirada olup gayrimenkul kullanılıyorsa bedelinin ödenmemesinin kelam konusu olmadığını aktaran MGC Legal Başkan Ortağı Avukat Mustafa Güneş, “Ancak bakanlık genelgesiyle kapatılanlar için ödeme kaidesi kalkabilir. Yasak olmamasına karşın ofisi kullanmıyorsa bu şekil durumlarda indirimli kira talebinde bulunabilirler” dedi. Bu nedenle 30 Nisan’dan sonra duruşmalarda yoğunluk beklediklerini anlatan Güneş, burada sorun yaşayan tarafların ise öncelikle ihtiyari arabuluculara başvurmasını önerdi.

Leyla İlhan/Dünya